Ocena funkcjonalna

Czym jest ocena funkcjonalna?

Ocena funkcjonalna to proces systematycznego poznawania, jak dziecko funkcjonuje w codziennych sytuacjach szkolnych lub przedszkolnych – zarówno w sferze poznawczej, emocjonalnej, społecznej, jak i motorycznej. Nie ogranicza się do oceny umiejętności szkolnych, lecz obejmuje całościowe spojrzenie na mocne strony dziecka, jego potrzeby oraz bariery utrudniające naukę i rozwój. Pokazuje jakie warunki, metody i formy wsparcia pozwolą mu najlepiej się uczyć i rozwijać.

 

Po co wdraża się ocenę funkcjonalną w szkołach i przedszkolach?

Wdrożenie oceny funkcjonalnej ma na celu:

- indywidualizację pracy – dostosowanie metod, materiałów i tempa pracy do realnych możliwości dziecka,

- wczesną interwencję – szybkie zauważenie trudności i podjęcie działań wspierających, zanim problemy się utrwalą,

- planowanie wsparcia – tworzenie trafnych IPET-ów, planów działań wspierających czy programów rewalidacyjnych,

- wzmacnianie mocnych stron – diagnoza nie tylko wykrywa deficyty, ale także wskazuje obszary, w których dziecko może odnosić sukcesy,

- współpracę specjalistów i nauczycieli – dostarcza spójnych informacji wszystkim osobom pracującym z uczniem.

 

Kto przeprowadza ocenę funkcjonalną?

Ocenę funkcjonalną wykonują osoby, które na co dzień obserwują dziecko w różnych sytuacjach, czyli przede wszystkim:

- nauczyciele,

- wychowawcy,

- pomoc nauczyciela i wychowawcy,

- nauczyciel współorganizujący,

ale jako pomoc w rozpoznawaniu aktywności również Ci specjaliści, którzy pracują, obserwują i znają dziecko:

- pedagodzy i psycholodzy szkolni,

- specjaliści (logopedzi, terapeuci pedagogiczni, oligofrenopedagodzy, surdopedagodzy, tyflopedagodzy), jako pomocnicy,

- w przypadku dzieci w spektrum autyzmu – również terapeuci z doświadczeniem w pracy z tą grupą.

Dyrektor może wyznaczyć koordynatora SzOF dla ucznia, ale oceny dokonują wszyscy nauczyciele pracujący z dzieckiem na podstawie bieżącej pracy i obserwacji.

Wnioski i rekomendacje do pracy z uczniem ustala się na podstawie całościowej oceny i obserwacji.

Ocenę efektywności przeprowadza cały zespół, proces jest zespołowy – każdy wnosi obserwacje z własnej perspektywy.

 

Jak przeprowadza się ocenę funkcjonalną?

- systematyczna obserwacja dziecka w naturalnych sytuacjach (lekcje, przerwy, zajęcia dodatkowe),

- rozmowy z rodzicami lub opiekunami, aby poznać funkcjonowanie dziecka w domu.

- wykorzystanie narzędzia diagnostycznego (standaryzowanego kwestionariusza lub karty oceny) opracowanego przez Ministerstwo Edukacji.

- analiza mocnych stron i potrzeb w czterech głównych obszarach: poznawczym, emocjonalno-społecznym, sensoryczno-motorycznym i adaptacyjnym.

- podsumowanie w formie raportu – dokumentu, który staje się podstawą do planowania wsparcia.

 

Jakie mają być efekty oceny funkcjonalnej?

Prawidłowo przeprowadzona diagnoza powinna:

- dostarczyć konkretnych wskazówek na temat funkcjonowania dziecka, jego aktywności i pozyskania informacji do pracy z uczniem,

- umożliwić dobór adekwatnych aktywności i metod i form nauczania,

- poprawić efektywność działań terapeutycznych i rewalidacyjnych,

- wspierać spójność oddziaływań nauczycieli, specjalistów i rodziców,

- ułatwić monitorowanie postępów dziecka w czasie.

 

Na podstawie jakiego narzędzia będzie wykonywana?

Ocena funkcjonalna w polskich szkołach i przedszkolach będzie prowadzona według ujednoliconego narzędzia przygotowanego na zlecenie Ministerstwa Edukacji.

Narzędzie to ma formę kwestionariusza z opisanymi obszarami funkcjonowania dziecka oraz skalami, które pozwalają określić poziom jego umiejętności i potrzeb (kwestionariusz zawarty jest w materiałach poniżej). Dzięki temu wszyscy nauczyciele i specjaliści będą posługiwać się tym samym językiem opisu funkcjonowania ucznia.

 

Materiały

• Ocena funkcjonalna dziecka w okresie wczesnego i średniego dzieciństwa (SRMD)
• Ocena funkcjonalna w szkole dla każdego - e-book